Współczesna architektura coraz częściej zwraca się ku istniejącej zabudowie, pokazując, że stare budynki nie muszą ustępować miejsca nowym realizacjom. Dzięki przemyślanej termomodernizacji mogą zyskać nie tylko lepsze parametry energetyczne, ale także zupełnie nową jakość estetyczną i funkcjonalną. Doskonałym przykładem takiego podejścia jest Dom Szczotkowany w Swarzędzu — projekt, który pokazuje, jak świadoma przebudowa może odmienić charakter domu z minionej epoki, nadając mu współczesny wyraz architektoniczny bez utraty jego tożsamości.
Budynek powstał w latach 80., w okresie, gdy budownictwo mieszkaniowe w Polsce wciąż było silnie uwarunkowane realiami PRL‑u. W tym czasie dominowały proste, funkcjonalne domy – często o zwartej bryle i racjonalnych planach – jednak standardy energetyczne ani zasady nowoczesnej ekonomii cieplnej nie stanowiły wtedy istotnego kryterium projektowego.
Inwestycja objęła kompleksową przebudowę obiektu, którego przed modernizacją cechowały zaburzone proporcje wynikające z późniejszej dobudowy tarasu oraz rozwiązania typowe dla epoki budowy, nieprzystające do współczesnych standardów estetycznych i funkcjonalnych. Zachowano jedynie mury i stropy, a wszystkie pozostałe elementy wymieniono, dostosowując obiekt do aktualnych standardów budownictwa jednorodzinnego.
Za opracowanie projektu i realizację odpowiadała firma FAV sp. z o.o.
– Punktem wyjścia do stworzenia koncepcji projektowej była istniejąca elewacja z charakterystycznym tynkiem drapanym – cyklinowanym. Motyw ten stał się impulsem do poszukiwania jego współczesnej interpretacji. Ideą projektu było przeniesienie myśli o elewacji jako nośniku faktury i detalu na nowy język architektoniczny – bardziej subtelny, nowoczesny i dopasowany do dzisiejszej estetyki – mówi autor projektu, architekt Filip Zieliński.
Zakres prac obejmował gruntowną modernizację obiektu, w tym przebudowę układu funkcjonalnego, wykonanie nowych otworów okiennych, termomodernizację oraz całkowite przeprojektowanie elewacji i detalu architektonicznego. Wszystkie instalacje zostały wymienione na nowe, a budynek wyposażono w wentylację mechaniczną z rekuperacją, klimatyzację oraz instalację fotowoltaiczną, co pozwoliło nie tylko zwiększyć komfort użytkowania i jakość powietrza wewnątrz, ale też znacząco ograniczyć zużycie energii i wprowadzić budynek w standardy nowoczesnej, energooszczędnej architektury.
– Bryła budynku została uporządkowana i uproszczona – dodaje architekt. – Czytelne podziały, cofnięcia oraz akcenty materiałowe nadały całości spokojny, współczesny charakter, przy jednoczesnym zachowaniu skali zabudowy jednorodzinnej. Zróżnicowanie materiałowe elewacji w subtelny sposób podkreśla pierwotną bryłę domu oraz część dobudowaną w późniejszym okresie.
Elewację wykonano z wykorzystaniem tynku strukturalnego Baumit CreativTop, który umożliwił uzyskanie charakterystycznej, szczotkowanej faktury. Zróżnicowanie kolorystyczne i strukturalne powierzchni podkreśla geometrię bryły oraz wydobywa jej architektoniczne detale, zmieniając odbiór budynku w zależności od pory dnia czy kąta padania promieni słonecznych.
– Zależało nam, aby faktura nie była jedynie dekoracją, ale współtworzyła architekturę. Szczotkowana struktura zmienia się wraz ze światłem i porą dnia, dzięki czemu elewacja pozostaje żywa i niejednoznaczna w odbiorze – mówi architekt. – Przy elewacji o tak wyraźnej strukturze kluczowa była powtarzalność efektu i możliwość precyzyjnego kształtowania faktury. Zastosowane rozwiązania pozwoliły nam zachować kontrolę nad finalnym wyglądem elewacji i osiągnąć efekt zgodny z założeniami projektowymi – mówi architekt Filip Zieliński.
Wszystkie elementy, takie jak stolarka, obróbki blacharskie, maskownice rynien oraz detale elewacyjne, zostały zaprojektowane i wykonane na zamówienie, w indywidualnie dobranej kolorystyce, tworząc spójną, estetyczną całość.
Zwycięstwo w krajowej edycji konkursu zapewniło projektowi autorstwa FAV sp. z o.o. automatyczną kwalifikację do międzynarodowego etapu rywalizacji – Baumit Life Challenge 2026. Dom Szczotkowany reprezentuje Polskę w gronie najlepszych realizacji Starego Kontynentu, ubiegając się o prestiżowy tytuł Europejskiej Fasady Roku w kategorii „Stunned by texture”, dedykowanej budynkom wyróżniającym się kreatywnym podejściem do struktury elewacji. Konkurs wystartował 12 lutego, a wraz z jego rozpoczęciem uruchomiono niezależne głosowanie publiczności, w którym każdy może wyrazić swoją opinię. Aby to zrobić, wystarczy do 22 kwietnia odwiedzić stronę www.lifechallenge.baumit.com, przejść do zakładki „Obiekty” i przyznać ocenę poszczególnym kandydatom do zwycięstwa. W tegorocznej edycji bierze udział 36 projektów z naszego kraju – warto wesprzeć rodzimą architekturę i oddać głos na polskie budynki.