Z wizytą w „Ptasim Radiu”. Przedszkole, które uczy słuchać natury

Są miejsca, w których architektura nie stara się dominować, lecz uważnie wsłuchuje się w otoczenie. Tak jest w Bobrownikach, gdzie wśród zieleni, ptasich siedlisk i zróżnicowanego ekosystemu powstało przedszkole o sugestywnej nazwie „Ptasie Radio”. To obiekt, w którym forma architektoniczna, edukacja i przyroda tworzą spójną, wielowymiarową opowieść — skierowaną przede wszystkim do najmłodszych.

Zaprojektowane przez arch. Tomasza Borkowskiego i arch. Grzegorza Tkacza z pracowni Projekt Plus Architekci, przedszkole czerpie inspirację zarówno z lokalnego krajobrazu, jak i poetyckiego świata Juliana Tuwima. Nawiązanie do wiersza „Ptasie Radio”, opowiadającego o ptasiej audycji nadawanej z brzozowego gaju, nie kończy się na nazwie — przenika ideę budynku, jego symbolikę oraz sposób kształtowania przestrzeni edukacyjnej.

– Nazwa „Ptasie Radio” nie jest jedynie odniesieniem literackim, lecz metaforą całego założenia. To miejsce, w którym świat natury staje się codziennym doświadczeniem, a architektura pomaga dzieciom uczyć się uważności, wrażliwości i odpowiedzialności – zarówno wobec siebie, jak i otoczenia – podkreśla arch. Tomasz Borkowski.

Inwestorem przedsięwzięcia jest Gmina Bobrowniki, a prace budowlane wykonała firma P.B. ANBUD Sp. z o.o.

Architektura, która rozwija skrzydła

Projekt „Ptasiego Radia” oparto na prostym, a jednocześnie czytelnym geście architektonicznym. Jednopoziomowa bryła została ukształtowana w formie rozłożonych skrzydeł, dających poczucie bezpieczeństwa i otulenia.

Wewnętrzny dziedziniec, gdzie odbywają się zajęcia, uzupełniony o mały amfiteatr z trybunami oraz place zabaw dostosowane do potrzeb dzieci w różnym wieku, stanowi naturalne przedłużenie aktywności prowadzonych na świeżym powietrzu.

– Projektując „Ptasie Radio”, zależało nam na stworzeniu przestrzeni, która nie tylko porządkuje świat dziecka, daje poczucie bezpieczeństwa, ale także wspiera rozwój dziecka – mówi arch. Tomasz Borkowski. – Nie szukaliśmy efektu w formie, lecz harmonii z otoczeniem i skali przyjaznej najmłodszym użytkownikom.

- Myśleliśmy o architekturze jako narzędziu codziennego doświadczania świata – dodaje arch. Grzegorz Tkacz. – Światło, relacja wnętrz z zielenią i ekopark zaprojektowany jako integralna część założenia sprawiają, że nauka i zabawa naturalnie przenikają się z obserwacją przyrody. Układ budynku „obejmuje” dzieci w sposób opiekuńczy, nie dominując krajobrazu, lecz współtworząc go.

Fasada, która integruje

Lekkość założenia wzmacniają detale architektoniczne: częściowe nadwieszenie bryły oraz wejście główne zaprojektowane na kształt budki lęgowej dla ptaków. Horyzontalny charakter obiektu i jego stosunkowo niewielka wysokość sprawiają, że przedszkole harmonijnie wpisuje się w krajobraz Bobrownik, nie konkurując z nim skalą.

Przeszklenia, fragmenty mlecznego, półprzezroczystego poliwęglanu, detale drewniane i biały tynk współtworzą elegancką, zrównoważoną kompozycję, która harmonijnie integruje budynek z jego naturalnym otoczeniem, podkreślając jego lekkość i otwartość. Długotrwałą estetykę oraz odporność na warunki atmosferyczne zapewniają wysokiej jakości materiały, w tym tynk silikonowy Baumit SilikonTop, zastosowany jako wykończenie kompletnego systemu ocieplenia.

Na dachu obiektu zamontowano panele fotowoltaiczne, które pozwalają przedszkolu w części pokrywać zapotrzebowanie na energię elektryczną w sposób ekologiczny i zrównoważony.

Ekopark jako przedłużenie edukacji

Integralną częścią założenia jest ekopark — teren zaprojektowany jako forma symbolicznego „oddania naturze” przestrzeni zajętej pod budowę. To miejsce, w którym znalazła się przestrzeń zarówno dla roślin, jak i zwierząt, a także dla dzieci-obserwatorów.

– Ekopark nie jest dodatkiem do budynku, lecz równorzędnym elementem całego założenia – podkreśla arch. Grzegorz Tkacz. – Zaprojektowaliśmy architekturę, która pełni rolę dyskretnego przewodnika, zachęcając dzieci do bezpośredniego doświadczania przyrody: obserwowania, prowadzenia prostych badań, sadzenia i pielęgnowania roślin oraz uczenia się odpowiedzialności za otaczający świat.

Tak zaprojektowane otoczenie staje się naturalnym zapleczem dla nowoczesnych metod edukacyjnych opartych na działaniu, ruchu i zmysłach. Architektura, krajobraz i program dydaktyczny wzajemnie się uzupełniają, tworząc spójną przestrzeń wychowania w szacunku do przyrody.

Przestrzeń skrojona na miarę dziecka

Wnętrza „Ptasiego Radia” podporządkowano potrzebom najmłodszych użytkowników. Osiem sal dydaktycznych nazwano od gatunków ptaków występujących w okolicy, a każda z nich otrzymała inny kolor, co ułatwia dzieciom orientację przestrzenną i buduje tożsamość miejsca.

Naturalne światło, drewno i starannie dobrana paleta barw tworzą spokojne, przyjazne środowisko sprzyjające koncentracji i kreatywności. Czytelny podział funkcji, bezpieczeństwo i estetyka przestrzeni wspierają prawidłowy rozwój dzieci, ucząc porządku, wrażliwości i uważności na otaczający świat.

Nowoczesne metody nauki

Nauka w przedszkolu opiera się przede wszystkim na metodach badawczych, a nie jedynie na opisie świata przyrody. „Ptasie Radio” zostało przygotowane do prowadzenia zajęć z wykorzystaniem różnych, nowoczesnych form edukacji, które rozwijają ciekawość i kreatywność dzieci. Wśród stosowanych metod znajdują się m.in.:

metoda Carla Orffa, polegająca na wzbudzaniu aktywności dziecięcej poprzez dźwięki, improwizację, słowo i ruch, przy wykorzystaniu baśni, legend, bajek, tańców oraz instrumentów muzycznych;

metoda opowieści ruchowej J. C. Thulin, w której dzieci podążają za opowiadaniem nauczyciela, odtwarzając je ruchem, przedstawiając różne sytuacje i naśladując zachowania zwierząt, rozwijając wyobraźnię i zdolności ruchowe.

Dzięki temu dzieci doświadczają przyrody bezpośrednio, samodzielnie obserwując, eksperymentując i odkrywając, co wzmacnia ich zaangażowanie i uczy odpowiedzialności za środowisko.

Architektura doceniona przez ekspertów

Przedszkole „Ptasie Radio” to przykład obiektu, który nie tylko spełnia swoją funkcję, ale także kształtuje postawy — pokazując, że już od najmłodszych lat można uczyć dialogu z naturą. Spójność idei, konsekwencja formalna oraz umiejętne połączenie architektury z krajobrazem zostały docenione przez jury konkursu Fasada Roku 2025. Przedszkole „Ptasie Radio” zostało uznane za najlepszą realizację w kategorii „budynek niemieszkalny nowy”. Teraz będzie reprezentował Polskę w Baumit Life Challenge 2026 i zawalczy o tytuł Europejskiej Fasady Roku.